ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΟΞΥΛΙΘΙΩΤΙΣΣΑ: Το εκκλησάκι που είναι πάνω σε ηφαίστειο

Την Τετάρτη 25 Μαρτίου, ημέρα της διπλής εορτής του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και της εθνικής επετείου, πανηγυρίζει η «Παναγία η Οξυλιθιώτισσα», ο μοναδικός πιθανότατα ναός στην Ελλάδα που είναι “σκαρφαλωμένος” πάνω σε ηφαίστειο. Από εκεί, από τις πλαγιές του σβηστού πλέον ηφαιστείου του Οξυλίθου, η Παναγιά και οι προσκυνητές της αγναντεύουν τη θάλασσα που απλώνεται μπροστά από το χωριό Οξύλιθος.

Ο Οξύλιθος πήρε την ονομασία του από τις λέξεις «Οξύς-Λίθος», δηλαδή από τη μυτερή πέτρα που υπάρχει στην κορυφή του Οξυλίθου, του σβηστού ηφαιστείου που δεσπόζει στην ευρύτερη περιοχή. Εκεί, πάνω στις πλαγιές του, πριν 200 χρόνια οι ευλαβείς κάτοικοι του χωριού, κουβαλώντας τις πέτρες με τα χέρια, ανέγειραν τη γραφική Εκκλησία της «Παναγίας της Οξυλιθιώτισσας». Για να τους προστατεύει η Αρχοντοπαναγιά και να “αγκαλιάζει” τη στεριά και τη θάλασσα που απλώνεται μπροστά στο ναό Της.

Κάπου εκεί στα σπήλαια του ηφαιστείου, βρήκε προσωρινό καταφύγιο και ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης όταν ασκήτεψε απέναντι στη νήσο «Σκυροπούλα» και έγραψε και το περίφημο βιβλίο: «Συμβουλευτικό εγχειρίδιο ή Περί φυλακής των πέντε αισθήσεων» προς τον τότε Επίσκοπο Ευρίπου (Χαλκίδος) Ιερόθεο και εξάδελφό του.

Εκεί, στην Αγία Τράπεζα της ταπεινής εκκλησίας λειτουργούσε συχνά και ο Άγιος Νεκτάριος, ως Ιεροκήρυκας της Καρυστίας.

Εκεί βρίσκεται η θαυματουργή εικόνα των Αγίων Ιωακείμ και Άννας, σε μια “ΣΠΑΝΙΑ” μορφή τεχνοτροπίας και αγιογράφησης. Η Παναγία εικονίζεται να αγκαλιάζει με τρυφεράδα και με τα δυο της χεράκια τον Πατέρα της και η Αγία Άννα με απλωμένα τα δυο της χέρια να παρακαλάει τον Άγιο Ιωακείμ να της δώσει το παιδί της.

Το σημαντικότερο όλων βέβαια είναι ότι στην εικόνα της Παναγιάς, στον ταπεινό αυτό ναό της, χιλιάδες πιστοί ευλαβικά προσκύνησαν, άναψαν ένα κερί, προσευχήθηκαν σιωπηλά, έχυσαν ένα δάκρυ, ζήτησαν τη μεσιτεία της, την προστασία και τη βοήθεια της Κυρίας Θεοτόκου…

Το εκκλησάκι πανηγυρίζει κατʼ έτος στις 25 Μαρτίου και συγκεντρώνει πλήθος κόσμου. Φέτος, ο Εσπερινός την παραμονή (Τρίτη 24 Μαρτίου) θα ξεκινήσει στις 6.30 μ.μ. και αμέσως μετά θα γίνει η εντυπωσιακή λαμπαδηφορία από τους μικρούς μαθητές του Οξυλίθου. Ανήμερα της εορτής, θα τελεσθούν Όρθρος και Θεία λειτουργία, με ώρα έναρξης 7.30 το πρωί.

ΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ

Το ηφαίστειο του Οξυλίθου έχει μελετηθεί από πολλούς ερευνητές, κυρίως Ιταλούς και Έλληνες, διότι θεωρείται το πιο προφανές υπόλειμμα ηφαιστειακής δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή του κεντρικού Αιγαίου. Από την εξέταση των ηφαιστειακών πετρωμάτων (κυρίως δακίτες και λιγότερο ανδεσίτες), φάνηκε ότι πρόκειται για πετρώματα που δημιουργήθηκαν πριν έντεκα εκατομμύρια χρόνια περίπου.



Ο ηφαιστειακός κώνος στην κορυφή του οποίου χτίστηκε το εκκλησάκι της Παναγίας.




Οι λόφοι των ηφαιστειακών πετρωμάτων στη νοτιοδυτική πλευρά του ηφαιστείου. Κατά μήκος της λοφώδους σειράς υπάρχουν πηγές μικρής έως μέσης παροχής, που δίνουν εξαιρετικής ποιότητας νερό. Μία απ' αυτές υδροδότησε τον Οξύλιθο από το 1929 μέχρι το 1980.